Em xem đáp án, nhận ra mình chọn sai rồi chép lời giải vào vở. Một tuần sau, gặp câu đổi số liệu, em lại vướng ở đúng bước ấy. Phiếu xem lại bài làm nên giữ được dấu vết em đã nghĩ gì trước khi đọc lời giải và chỉ ra cách kiểm tra sau đó. Nếu chỉ có cột đáp án đúng, em rất dễ nhầm cảm giác thấy hiểu với khả năng tự làm.
Giữ lại cách đã làm trước khi đọc lời giải
Khi được phép xem lại câu hỏi, hãy ghi lựa chọn ban đầu và những bước em còn nhớ. Nếu không nhớ, ghi rõ không nhớ; đừng lấy lời giải vừa đọc làm cách mình đã nghĩ lúc thi. Thông tin trung thực về chỗ chưa biết hữu ích hơn một bản chữa bài trông hoàn hảo nhưng không phản ánh quá trình làm ban đầu.
Một nhiệm vụ nhỏ để điền thử phiếu
Câu hỏi minh họa: một xe đi đều 6 km trong 15 phút. Tính tốc độ trung bình theo km/h, bỏ qua thời gian dừng. Bốn lựa chọn là A 12, B 18, C 24 và D 36. Trong tình huống giả định, học sinh chọn B vì đã đổi 15 phút thành 1/3 giờ rồi lấy 6 chia 1/3 được 18. Lựa chọn sai ở đây gắn với một bước cụ thể đã được học sinh giải thích, không phải nguyên nhân suy ra tự động từ đáp án B.
| Mục của phiếu xem lại | Nội dung đã điền trong ví dụ |
|---|---|
| Câu và lựa chọn ban đầu | MH-053; chọn B 18 km/h; không dùng gợi ý. |
| Cách đã làm theo lời người học | Đổi 15 phút thành 1/3 giờ rồi lấy 6 chia 1/3. |
| Bước cần kiểm tra | Một giờ có 60 phút; 15 phút phải là 15/60=1/4 giờ. |
| Lời giải đã đối chiếu | 6 ÷(1/4)=24 km/h, chọn C. |
| Nguyên tắc giữ lại | Đổi đơn vị thời gian dựa trên quan hệ 60 phút=1 giờ trước khi chia. |
| Nhiệm vụ mới để tự thử | Đi 9 km trong 20 phút; tính km/h và ghi phép đổi giờ. |
| Bằng chứng sau khi thử | Điền kết quả thực sự đã làm; ghi có hay không có trợ giúp. |
Ngữ liệu, phương án, bài làm và mã câu đều tự dựng. Phiếu không lấy từ đề thi thật và không phải dữ liệu học sinh Song Pa Lab hoặc Empire. Dòng cuối dành cho kết quả thực hiện, không điền sẵn rằng người học đã tiến bộ.
Ở nhiệm vụ mới, 20 phút bằng 1/3 giờ nên tốc độ là 27 km/h. Điểm cần quan sát không chỉ là đáp số 27 mà là cách em giải thích vì sao phải chia 20 cho 60. Nếu em tự ghi đúng phép đổi và vận dụng được, đó là bằng chứng hẹp về thao tác vừa học. Một lần đúng vẫn chưa đủ để nói mọi vấn đề đổi đơn vị đã được giải quyết.
Phân biệt lỗi quan sát được với nhãn về người học
Trong phiếu, câu “đổi 15 phút thành 1/3 giờ” mô tả được hành động cần kiểm tra. Câu “em cẩu thả” không cho biết phải sửa bước nào và có thể không đúng nguyên nhân. Nếu em biết rõ quan hệ nhưng chép nhầm, cách hỗ trợ sẽ khác trường hợp chưa hiểu cách đổi. Giáo viên có thể hỏi thêm trước khi chốt nhận xét.
Nghiên cứu tổng quan của Hattie và Timperley bàn thông tin phản hồi gắn với nhiệm vụ và quá trình học [1]. Phiếu trong bài vận dụng tinh thần đó bằng cách nối lỗi cụ thể với một thao tác có thể thử lại. Đây là mẫu thực hành của bài viết, không phải một công cụ đã được nghiên cứu ấy chứng nhận.
Chữa ít câu nhưng hoàn thành vòng kiểm tra
Em có thể bắt đầu bằng một vài câu có ích nhất cho việc học hiện tại, thay vì lập một bảng dài rồi bỏ trống phần tự thử. Sau khi đối chiếu lời giải, đóng phần hướng dẫn và làm nhiệm vụ mới. Nếu chưa làm được, ghi bước còn vướng để hỏi tiếp; đừng chỉ chép thêm một lời giải nữa rồi kết thúc.
Với tài liệu ôn V-ACT, HSA hay TSA, chỉ sử dụng câu hỏi và lời giải được phép tiếp cận. Không cần phát tán đề thi để lập phiếu xem lại. Khi có dữ liệu phù hợp, phiếu sẽ giúp em và giáo viên nhìn thấy đường đi từ lựa chọn ban đầu đến điều đã hiểu thêm, rồi đến việc em thực hiện được một mình.
Nguồn tham khảo
[1] Hattie, J., & Timperley, H. (2007). The Power of Feedback. Review of Educational Research, 77(1), 81–112. DOI 10.3102/003465430298487