Sau khi nhận một lời giải hoặc góp ý từ AI, em nên làm hai việc: kiểm tra nội dung quan trọng và thử thực hiện lại phần cần học. Việc thứ nhất giúp tránh mang thông tin sai vào bài; việc thứ hai cho biết em đã hiểu được đến đâu. Một lời giải nghe rất rõ vẫn cần cả hai bước này.
Kiểm tra đúng loại thông tin
Với phép tính, em có thể thay kết quả vào điều kiện hoặc giải theo cách khác. Với nhận định từ bảng số liệu, hãy trở lại bảng và xem dữ liệu có hỗ trợ kết luận không. Với một thông tin có nguồn, cần mở nguồn để kiểm tra nội dung và thời điểm.
Nghiên cứu của Walters và Wilder năm 2023 tìm thấy trích dẫn không tồn tại hoặc có lỗi trong tài liệu do các phiên bản ChatGPT được khảo sát tạo ra [1]. Kết quả không phải tỉ lệ sai của mọi công cụ hiện nay, nhưng cho thấy hình thức trích dẫn đúng mẫu chưa bảo đảm nguồn có thật.
Đừng chỉ hỏi lại chính công cụ xem nó có chắc không
Nếu AI lặp lại kết luận, em vẫn chưa có một phép kiểm tra độc lập. Hãy dùng sách, dữ liệu gốc, phép tính phù hợp hoặc người có chuyên môn. Khi chưa xác nhận được một chi tiết quan trọng, nên giữ dấu hỏi ở chi tiết đó và tìm hỗ trợ trước khi dùng trong bài.
Tình huống minh họa: AI nói một biểu đồ chứng minh chính sách A làm giảm ô nhiễm. Em mở biểu đồ và thấy chỉ có dữ liệu theo năm, chưa có cách loại trừ các yếu tố khác. Em sửa nhận xét thành mô tả xu hướng, rồi nêu điều cần tìm thêm để giải thích nguyên nhân.
Tự làm một lượt để biết phần nào còn cần học
Sau khi kiểm tra, em tắt màn hình và giải thích lại bằng lời của mình. Với bài Toán, thử một câu cùng ý tưởng nhưng đổi dữ kiện. Với đoạn văn, viết lại một lập luận ngắn mà không nhìn bản gợi ý. Đây là gợi ý thực hành, không phải một bài thi thêm để gây áp lực.
IES khuyến nghị gợi nhớ chủ động và đặt câu hỏi yêu cầu giải thích sâu trong việc học [2]. Vận dụng vào AI, em có thể hỏi vì sao mình chọn cách này và làm sao biết kết quả hợp lí. Nếu chưa tự làm được, hãy quay lại đúng bước đang mắc. Số câu công cụ đã giải giúp không quan trọng bằng phần việc em dần có thể tự thực hiện và kiểm tra.
Tài liệu tham khảo
[1] Walters W H và Wilder E I (2023). Fabrication and errors in the bibliographic citations generated by ChatGPT. Nguồn
[2] Institute of Education Sciences (2007). Organizing Instruction and Study to Improve Student Learning. Nguồn