“Em học Toán khá, vậy chuyển từ kỳ thi này sang kỳ thi khác chắc không khác mấy?” Câu hỏi nghe có lý vì nhiều đề đều có Toán, đọc hiểu và dữ liệu. Tuy nhiên, tên lĩnh vực giống nhau chưa cho biết toàn bộ nhiệm vụ hoặc cách kết hợp chúng. Muốn tận dụng thế mạnh, em cần nhìn cả phần giao nhau lẫn yêu cầu riêng.
Cùng hướng tới việc học đại học nhưng cách tổ chức khác nhau
Một bài thi phải chọn phạm vi nội dung, dạng nhiệm vụ, cách tổ chức và cách báo cáo kết quả. Những lựa chọn đó cụ thể hóa điều bài thi muốn tìm hiểu. Vì vậy, từ cụm từ “đánh giá năng lực” không thể tự suy ra mọi kỳ thi sử dụng cùng một công cụ hoặc mọi điểm số đo đúng cùng một đặc tính.
| Bài thi | Những nhóm yêu cầu trong tài liệu chính thức | Điều học sinh cần chú ý |
|---|---|---|
| V-ACT năm 2026 | Sử dụng ngôn ngữ gồm Việt và Anh; Toán học; Tư duy khoa học. | Tiếng Anh nằm trong cấu trúc chung, cùng các phần khác [1]. |
| HSA năm 2026 | Toán và xử lý số liệu; Văn học – Ngôn ngữ; phần chọn Khoa học hoặc Tiếng Anh. | Lựa chọn phần ba làm thay đổi phần nhiệm vụ em thực hiện [2]. |
| TSA theo đề án từ 2025 | Tư duy Toán học; Tư duy Đọc hiểu; Tư duy Khoa học và Giải quyết vấn đề. | Đọc đúng mô tả nhiệm vụ tư duy, không tìm một cấu trúc tự chọn cũ [3]. |
Bảng không xếp hạng kỳ thi nào khó hơn. Nó cho thấy các tổ hợp yêu cầu không thể được coi như nhau chỉ vì đều phục vụ một mục tiêu tuyển sinh. Muốn kết luận cụ thể về quan hệ giữa những thang năng lực còn cần nghiên cứu và dữ liệu phù hợp, vượt quá việc đối chiếu tên phần thi.
Thế mạnh có thể chuyển sang một phần nhiệm vụ
Nếu em đọc tốt bảng số liệu, thế mạnh ấy có thể hỗ trợ khi gặp yêu cầu chọn đại lượng, tính toán và kiểm tra kết luận. Nhưng một nhiệm vụ dùng đoạn tiếng Anh còn cần năng lực ngôn ngữ; một nhiệm vụ giải thích thí nghiệm có thể đòi hỏi hiểu thiết kế nghiên cứu. Kỹ năng giao nhau giúp tiết kiệm công sức, còn phần khác biệt cần được nhận diện để luyện thêm.
Hãy thử ghi việc em làm tốt bằng một câu cụ thể. “Em tìm được thông tin trực tiếp trong đoạn văn” rõ hơn “em giỏi đọc hiểu”. Từ đó xem đề tham khảo có yêu cầu thêm suy luận, đánh giá lập luận hay đối chiếu nhiều nguồn không. Cách mô tả thao tác giúp em tìm đúng chỗ cần bổ sung mà không phải phủ nhận thế mạnh đang có.
Không dùng một lượt làm đề để gắn nhãn phù hợp hay không
Một bài thử có thể bị ảnh hưởng bởi ngữ liệu chưa quen, thiếu kiến thức, thời gian hoặc thao tác trả lời. Nếu em đạt kết quả thấp ở phần lần đầu gặp, nên xem lại các nhiệm vụ cụ thể trước khi kết luận mình không có năng lực với kỳ thi đó. Cũng không nên lấy điểm cao ở một bộ đề tự luyện làm bằng chứng chắc chắn cho kết quả ở một kỳ thi khác.
Đặc biệt, học sinh không thể lấy tỷ lệ câu đúng ở hai cấu trúc khác nhau để suy ra một bảng quy đổi cá nhân. Số câu, phạm vi nội dung và thang báo cáo cần được xét theo từng hệ thống. Việc trường có nhận nhiều kết quả là một chính sách sử dụng, chưa đồng nghĩa mọi kết quả đã giống nhau về ý nghĩa đo lường.
Tạo bản đồ ôn luyện theo nhiệm vụ
Em hãy chia trang ghi chép thành phần có thể luyện chung và phần phải luyện riêng. Đưa các thao tác như đọc yêu cầu, chọn căn cứ hoặc kiểm tra đơn vị vào phần chung khi chúng thực sự xuất hiện trong đề. Ghi rõ lựa chọn phần thi, ngôn ngữ, kiến thức cần thiết và thao tác làm bài vào phần riêng. Bản đồ ấy sẽ giúp em chuẩn bị cho từng kỳ thi bằng yêu cầu nhìn thấy được, thay vì dựa vào một nhãn “năng lực” quá rộng.
Nguồn tham khảo
[1] Trung tâm Khảo thí và Đánh giá Chất lượng Đào tạo, ĐHQG-HCM (11/05/2026). Giới thiệu kỳ thi ĐGNL ĐHQG-HCM năm 2026. Xem tài liệu
[2] Viện Đào tạo số và Khảo thí, ĐHQGHN (05/01/2026). Thông báo ban hành dạng thức và đề cương chi tiết bài thi HSA từ năm 2026. Xem tài liệu
[3] Đại học Bách khoa Hà Nội (2024). Đề án tổ chức kỳ thi Đánh giá tư duy áp dụng từ năm 2025 trở đi. Quyết định 10460/QĐ-ĐHBK ngày 23/10/2024, mục cấu trúc bài thi. Xem tài liệu