Làm nhanh hơn nhưng sai nhiều hơn có phải là tiến bộ? Làm đúng hơn nhưng luôn vượt giờ cũng chưa giải quyết được yêu cầu của một bài có giới hạn thời gian. Em cần nhìn tốc độ cùng độ chính xác, rồi dùng dấu vết từng lượt luyện để chọn điều muốn thử tiếp, thay vì chỉ đặt mục tiêu “nhanh mà vẫn đúng” một cách chung chung.
Đo cả hai mặt trong cùng một phiếu
Trong nghiên cứu về ra quyết định, sự đánh đổi giữa tốc độ và độ chính xác thường được gọi là speed–accuracy tradeoff. Tổng quan của Heitz cho thấy cần phân tích hai đại lượng cùng nhau và chú ý cách đặt giới hạn thời gian [1]. Điều này không tạo ra sẵn một số giây phù hợp cho mỗi câu thi; lượt luyện học tập có nội dung và thao tác phức tạp hơn những nhiệm vụ thí nghiệm đơn giản.
Để bắt đầu quan sát, em có thể chọn những bộ câu hỏi theo cùng kế hoạch chủ đề và số lượng, ghi thời gian, số câu đã trả lời, số đúng, số sai và số bỏ trống. Thời gian ở đây tính cho cả lượt, gồm đọc, giải và rà; không phải thời gian phản ứng của từng lựa chọn. Chỉ xem đáp án sau khi kết thúc và ghi cả những câu đã đoán.
Đọc một phiếu theo dõi giả định
Bảng dưới mô tả ba lượt giả định, mỗi lượt có 20 câu và người học dùng hết quỹ thời gian ghi trong bảng. Ba bộ câu khác nhau được chọn cùng phạm vi nội dung, nhưng chưa kiểm chứng có độ khó ngang nhau. Vì vậy, đây là phiếu ghi nhận ban đầu, chưa phải thí nghiệm tách riêng tác động của thời gian.
Kéo ngang bảng để xem đầy đủ các cột.
| Lượt | Số câu | Thời gian (phút) | Đã trả lời | Đúng | Đúng/tổng số câu |
|---|---|---|---|---|---|
| A | 20 | 12 | 20 | 12 | 60% |
| B | 20 | 18 | 19 | 16 | 80% |
| C | 20 | 24 | 20 | 17 | 85% |
Số liệu hoàn toàn giả định do Song Pa xây dựng, không phải kết quả học sinh thật. Cột tỷ lệ lấy số đúng chia cho 20, kể cả câu bỏ trống trong mẫu số.
Ba điểm biểu thị đúng các lượt trong bảng. Không nối thành đường cong hoặc dùng để ước lượng thời gian tối ưu cá nhân; độ khó và thứ tự các lượt chưa được kiểm soát đầy đủ.
Từ A sang B, tỷ lệ đúng trên toàn bộ câu tăng 20 điểm phần trăm; từ B sang C tăng thêm 5 điểm phần trăm nhưng dùng thêm 6 phút. Lượt B có 3 câu sai và 1 câu trống. Nếu chỉ tính trên số đã trả lời, tỷ lệ đúng là 16/19≈84,2%, khác với 80% trên cả 20 câu. Giữ cả số bỏ trống giúp em không nhầm việc làm ít câu với việc nâng độ chính xác toàn bài.
Chọn một thay đổi nhỏ để thử tiếp
Giả sử mục tiêu của lượt luyện là 20 câu trong 18 phút, B phù hợp quỹ giờ của tình huống hơn C. Điều cần thử tiếp có thể là xử lý câu còn trống hoặc kiểm nguyên nhân ba câu sai trong cùng 18 phút. Chưa thể gọi 18 phút là tối ưu, cũng chưa thể quy toàn bộ chênh lệch giữa A, B, C cho thời gian, vì đề và thứ tự đều khác.
Người học nên dùng các bộ câu mới theo kế hoạch tương đồng, tránh làm lại cùng bộ rồi coi kết quả tốt hơn hoàn toàn là do chiến lược. Qua nhiều buổi, có thể đổi thứ tự các mức thời gian để giảm việc lượt dài luôn rơi vào lúc đã quen hơn. Heitz cũng lưu ý thứ tự điều kiện có thể làm hiệu ứng luyện tập lẫn với tác động thời gian [1].
Sau mỗi lượt, xem lỗi gắn với quá trình: đọc sót khi vội, mắc một bước tính, chưa hiểu kiến thức hay còn thời gian nhưng không biết làm. Thêm thời gian có thể giúp một số lỗi, nhưng không tự giải quyết phần kiến thức chưa hiểu. Ngược lại, nếu một câu đúng nhờ đoán, số đúng chưa cho biết cách làm đã vững.
Với giáo viên hoặc đơn vị hỗ trợ ôn V-ACT, HSA và TSA, phiếu này phù hợp để thảo luận chiến lược học tập, không dùng để gắn nhãn “chậm” hay “kém chính xác” từ ba lượt. Muốn đánh giá sâu cần kiểm soát độ khó, nội dung, cách ghi thời gian và có đủ dữ liệu. Ở mức tự luyện, mục tiêu hữu ích là chọn được một thay đổi cụ thể và kiểm tra lại nó bằng một lượt mới có ghi chép.
Nguồn tham khảo
[1] Heitz, R. P. (2014). The speed-accuracy tradeoff: history, physiology, methodology, and behavior. Frontiers in Neuroscience, 8, 150. DOI 10.3389/fnins.2014.00150. Bài tổng quan; phiếu 20 câu và số liệu A/B/C trong bài do Song Pa tự xây dựng. Xem tài liệu