Học sinh vẫn cần tự viết vì viết giúp tổ chức hiểu biết, nối các ý và phát hiện chỗ còn thiếu. AI tạo một đoạn trôi chảy không thay thế được toàn bộ công việc ấy. Tôi đề xuất duy trì những lượt viết ngắn, có mục tiêu và do người học tự thực hiện trong cả môn Ngữ văn lẫn các môn khác.
Viết là một hoạt động để học
Khi phải giải thích vì sao dân cư tập trung ở một khu vực, học sinh cần chọn yếu tố phù hợp và thể hiện quan hệ giữa chúng. Chỉ biết nhận ra một câu giải thích hay chưa đồng nghĩa tự xây dựng được cách giải thích đó.
Tổng hợp 56 thí nghiệm của Graham, Kiuhara và MacKay cho thấy viết về nội dung hỗ trợ việc học trong khoa học, xã hội và Toán ở các lớp phổ thông [1]. Bằng chứng này liên quan hoạt động viết để học, không chứng minh mọi hình thức chép hoặc viết dài đều tạo hiệu quả.
Giữ lại phần học sinh phải tự tạo lập
Tình huống minh họa: sau khi học một biểu đồ, học sinh tự viết ba câu gồm nhận xét chính, bằng chứng và giới hạn kết luận. AI sau đó chỉ góp ý xem bằng chứng có khớp nhận xét không. Em quyết định sửa và viết lại bằng lời của mình.
Nhiệm vụ này có thể được thực hiện trên giấy hoặc máy tính theo điều kiện học. Điều cốt lõi là em tự tạo câu trả lời. Không nên gộp năng lực viết thành tốc độ viết tay, cũng không nên coi đoạn văn dài là bằng chứng chắc chắn về mức độ hiểu.
Dạy cách viết rồi mới tăng yêu cầu
IES khuyến nghị dạy chiến lược viết một cách tường minh, có làm mẫu, thực hành và suy ngẫm [2]. Do đó, giáo viên nên chỉ rõ cách biến một nhận xét thành lập luận: ý muốn nói là gì, bằng chứng nằm ở đâu và chúng liên hệ thế nào.
Phụ huynh có thể yêu cầu em viết một đoạn vừa sức trước khi dùng công cụ. Khi em mắc ở kiến thức hoặc vốn từ, nên hỗ trợ đúng chỗ; không để trẻ ngồi trước trang trắng quá lâu chỉ để chứng minh sự độc lập. Phần hỗ trợ giảm dần khi em làm được. Trong bối cảnh AI, duy trì cơ hội tự viết là một lựa chọn dạy học thiết thực để em phát triển khả năng biểu đạt và làm chủ điều mình muốn nói.
Tài liệu tham khảo
[1] Graham S Kiuhara S A và MacKay M (2020). The Effects of Writing on Learning in Science Social Studies and Mathematics A Meta-Analysis. Nguồn
[2] Institute of Education Sciences (2016 bản sửa 2019). Teaching Secondary Students to Write Effectively. Nguồn