Khi cách đánh giá chú ý hơn đến việc giải thích và tự thực hiện, học sinh cần được luyện những việc này trong ngày học bình thường. Cha mẹ có thể giúp con bằng cách xem một bước làm cụ thể, thay vì chỉ hỏi bài đã xong hoặc được mấy điểm. Sự thay đổi có thể bắt đầu từ một cuộc trò chuyện ngắn.
Chuyển câu hỏi từ sản phẩm sang điều con hiểu
Tình huống minh họa: con đã nhờ AI góp ý bài văn. Cha mẹ chọn một đoạn và nghe con giải thích đã sửa gì, vì sao sửa. Nếu con chưa rõ, hai bên cùng xác định câu hỏi cần mang đến giáo viên. Không cần biến cả buổi tối thành một lượt vấn đáp dài.
Bản tổng hợp của UNICEF năm 2026 từ mười quốc gia cho thấy việc dùng AI ở trẻ đã phổ biến trong những mẫu được khảo sát, nhưng mức độ sử dụng không đồng đều [1]. Vì vậy, phụ huynh cần quan sát điều kiện của chính con, không mặc định mọi bạn đều đã có cùng kĩ năng hoặc công cụ.
Tạo cơ hội tự làm vừa sức
Con cần một khoảng tự viết, tự đọc hoặc tự giải trước khi nhận giúp đỡ. Nếu nhiệm vụ quá khó, người lớn có thể chia nhỏ và làm mẫu. Độc lập được phát triển dần, không hình thành chỉ bằng việc yêu cầu con tự xoay xở với mọi bài.
EEF mô tả quá trình chuyển trách nhiệm dần từ người dạy sang người học qua hướng dẫn, thực hành và tự thực hiện [2]. Áp dụng ở nhà, cha mẹ có thể giảm mức gợi ý khi con đã làm được, đồng thời giúp con nhận ra lúc nào nên hỏi người có chuyên môn.
Không tạo thêm cuộc đua mua công cụ
Một tài khoản có nhiều chức năng không tự bảo đảm con hiểu bài hơn. Gia đình nên ưu tiên mục tiêu học, quyền sử dụng phù hợp tuổi và điều kiện bài tập. Nếu trường giao nhiệm vụ cần công cụ cụ thể, phụ huynh nên hỏi rõ phương án hỗ trợ tiếp cận.
Với học sinh ôn V-ACT, HSA hoặc TSA, điều quan trọng vẫn là năng lực làm bài trong điều kiện quy định của kì thi. AI có thể hỗ trợ buổi luyện, nhưng con cần có các lượt tự giải thích và tự làm lại. Khi cha mẹ ghi nhận một bước con đã hiểu hơn, trẻ có thêm cơ sở nhìn tiến bộ ngoài tổng điểm và biết nên dành công sức cho phần nào tiếp theo.
Tài liệu tham khảo
[1] UNICEF Innocenti (2026). Snapshot of AI Usage and Concerns Among Children and Parents Insights from 10 countries. Nguồn
[2] Education Endowment Foundation (2026). Modelling Independence The Seven Step Model Planning Tool. Nguồn