Cha mẹ không cần biết mọi ứng dụng mới để tham gia vào việc học của con. Vai trò quan trọng của phụ huynh là giúp con xác định mục tiêu, nhận ra chỗ chưa hiểu và duy trì trách nhiệm với bài làm. Những việc này có thể bắt đầu bằng một cuộc trao đổi ngắn bên cạnh cuốn vở.
Không biết thao tác vẫn hỏi được về việc học
Trong hướng dẫn dành cho gia đình, UNICEF gợi ý người lớn có thể cùng học và khám phá AI với trẻ [1]. Điều đó mở ra một cách đồng hành thực tế: cha mẹ không phải đóng vai người luôn có sẵn đáp án.
Thay vì yêu cầu con trình diễn thật nhiều chức năng, phụ huynh có thể chọn một bài tập cụ thể. Hỏi con đang muốn hiểu điều gì, đã tự làm đến đâu và công cụ vừa giúp ở bước nào. Các câu hỏi gắn với nhiệm vụ giúp cuộc trò chuyện có điểm tựa, tránh biến thành tranh luận chung về việc AI tốt hay xấu.
Để con giải thích một lựa chọn
Tình huống minh họa: con đưa một bài Địa lí đã được AI góp ý. Cha mẹ không cần nhớ toàn bộ kiến thức khí hậu để hỏi vì sao con giữ số liệu này, bỏ nhận xét kia hoặc bổ sung một dẫn chứng. Nếu có chi tiết chuyên môn chưa rõ, hai bên cùng đánh dấu để đối chiếu sách học hoặc hỏi giáo viên.
Yêu cầu giải thích nên vừa sức. Một câu hỏi rõ thường có ích hơn nhiều câu hỏi liên tiếp khiến con chỉ tìm cách kết thúc cuộc nói chuyện. Khi trẻ chỉ được chỗ còn chưa biết, cha mẹ đã có thông tin để hỗ trợ.
Chọn một thói quen có thể duy trì
Gia đình có thể thống nhất mỗi tuần xem lại một bài có dùng AI. Con giữ bản trước khi hỏi, chỉ ra góp ý đã chọn và nói điều muốn thử ở bài sau. Đây là gợi ý tổ chức, không phải quy định mọi nhà đều phải áp dụng.
Khung năng lực AI dành cho học sinh của UNESCO coi phán đoán có trách nhiệm là một phần quan trọng [2]. Vì vậy, cha mẹ có thể tập trung vào cách con quyết định chứ không chạy theo số công cụ con biết. Khi gặp vấn đề vượt chuyên môn, tìm giáo viên hỗ trợ là một hành động phù hợp và cũng là cách làm mẫu cho con về giới hạn hiểu biết của mỗi người.
Tài liệu tham khảo
[1] UNICEF và Ying Xu (không ghi năm). Parenting in the AI age. Nguồn
[2] UNESCO (2024). AI competency framework for students. Nguồn