Phát hiện con nộp một bài gần như do AI viết có thể khiến cha mẹ thất vọng. Việc cần xử lí gồm trách nhiệm với bài đã nộp và khoảng học tập con đã bỏ qua. Chỉ yêu cầu con xóa ứng dụng chưa giải quyết được cả hai việc này.
Tìm đúng lí do trước khi chọn cách sửa
Con có thể chưa hiểu bài, sợ bị điểm thấp, quản lí thời gian kém hoặc chưa rõ việc dùng AI đến đâu được phép. Những lí do khác nhau cần hỗ trợ khác nhau. Cần nghe con giải thích nhưng vẫn giữ nguyên trách nhiệm về phần bài con nhận là của mình.
Hướng dẫn của Department for Education ở Anh đề nghị trường xem lại chính sách bài tập và làm rõ cách dùng AI được chấp nhận [1]. Áp dụng vào gia đình, phụ huynh nên hỏi giáo viên về yêu cầu cụ thể nếu quy định chưa rõ, tránh tự suy đoán rằng mọi sự hỗ trợ đều được phép.
Sửa bài phải đi cùng sửa cách học
Tình huống minh họa: một học sinh chép bài nghị luận vì không biết phát triển luận điểm. Cha mẹ có thể yêu cầu con báo lại với giáo viên theo hướng dẫn của trường, sau đó tự viết một đoạn ngắn thay vì làm lại ngay một bài dài. AI chỉ được dùng để đặt câu hỏi vào luận điểm, chưa viết đoạn thay con.
Phần sửa nên đủ nhỏ để con thực hiện được. Nếu nhiệm vụ vượt khả năng, trẻ có thể lại tìm cách chép. Nếu quá nhẹ và không liên quan đến lỗi đã xảy ra, cơ hội học cũng bị bỏ lỡ. Mục tiêu là khôi phục đúng thao tác con đã giao cho máy.
Làm rõ ranh giới cho lần tiếp theo
Gia đình có thể thống nhất: được hỏi nghĩa khái niệm; được xin một gợi ý sau khi đã thử; phải tự viết phần nộp theo yêu cầu; phải khai báo sự hỗ trợ khi giáo viên quy định. Ranh giới nên viết bằng hành động cụ thể thay vì chỉ nhắc con trung thực.
Khung AI trong trường học của Australia đặt tính minh bạch và trách nhiệm giải trình thành các nguyên tắc [2]. Từ đó, sự sửa sai có thể được nhìn qua bằng chứng con thực hiện và giải thích được. Khi trẻ tiến bộ, nên ghi nhận chính phần tự làm này, đồng thời duy trì hậu quả phù hợp với quy định đã được thông báo.
Tài liệu tham khảo
[1] Department for Education Anh (không ghi năm cố định). Generative artificial intelligence AI in education. Nguồn
[2] Australian Government Department of Education (2023). The Australian Framework for Generative Artificial Intelligence AI in Schools. Nguồn