Cho con dùng AI có thể là một lựa chọn hợp lí nếu gia đình xác định rõ công cụ sẽ giúp con học việc gì. Một cuộc trò chuyện hướng dẫn trẻ hiểu khái niệm khác hẳn việc yêu cầu máy viết toàn bộ bài tập để nộp. Vì vậy, điều cha mẹ cần quyết định trước tiên là phần việc con phải tự làm và điều kiện được nhận hỗ trợ.
Sự cho phép cần gắn với mục tiêu học
UNESCO nhấn mạnh cách tiếp cận AI trong giáo dục cần giữ vai trò chủ động của con người và phù hợp độ tuổi [1]. Từ nguyên tắc đó, gia đình có thể cho con dùng công cụ để hỏi lại một khái niệm, xin ví dụ hoặc nhận góp ý, đồng thời yêu cầu con tự lựa chọn cách giải và trình bày kết quả.
Lí do là quá trình học cần để lại thay đổi trong chính người học. Nếu một bài toán được hoàn thành nhưng con không giải thích nổi vì sao dùng phép chia, sản phẩm đúng chưa đủ chứng minh con đã hiểu. Việc cha mẹ thấy bài làm sạch đẹp chỉ phản ánh một phần kết quả.
Bắt đầu bằng một nhiệm vụ nhỏ
Tình huống minh họa: một học sinh chưa hiểu cách so sánh hai phân số. Cha mẹ có thể cùng con yêu cầu AI đưa hai hình biểu diễn, sau đó hỏi con cách lựa chọn. Khi trẻ trả lời, công cụ mới được góp ý vào bước vừa làm. Sau cùng, con tự giải một cặp phân số khác.
Cách tổ chức này giúp cha mẹ nhìn thấy rõ phần đóng góp của con. Nếu con còn bối rối, người lớn biết cần giải thích thêm; nếu con đã tự làm được, sự hỗ trợ có thể giảm. Không cần biến mỗi buổi học thành một cuộc kiểm tra dài.
Kiểm tra điều kiện trước khi sử dụng
Phụ huynh cần xem giới hạn tuổi, cách xử lí dữ liệu và quy định của nhà trường đối với công cụ dự định dùng. Không tạo tài khoản trái điều kiện tuổi. Với trẻ chưa đủ điều kiện sử dụng độc lập, người lớn có thể chọn tài nguyên phù hợp hoặc tự điều khiển công cụ trong một hoạt động được phép.
UNICEF đặt an toàn, quyền riêng tư và lợi ích phát triển của trẻ vào nhóm yêu cầu cốt lõi đối với AI [2]. Do đó, sự cho phép nên đi kèm khả năng dừng lại khi có nội dung khó hiểu, không phù hợp hoặc khiến con lo lắng. Gia đình có thể bắt đầu ít, quan sát cách con học rồi mới mở rộng.
Tài liệu tham khảo
[1] UNESCO (2023). Guidance for generative AI in education and research. Nguồn
[2] UNICEF Innocenti (2025). Guidance on AI and children Version 3.0. Nguồn