Tuyển sinh trong thời AI cần tiếp tục xem năng lực học đại học của thí sinh, đồng thời chú ý khả năng sử dụng hỗ trợ có trách nhiệm. Tôi đề xuất giữ bằng chứng về đọc hiểu, xử lí dữ liệu và lập luận độc lập; nếu dùng hồ sơ hoặc dự án, cần làm rõ đóng góp của người dự tuyển. Với học sinh, điều này định hướng cách chuẩn bị bền vững hơn việc chỉ làm hồ sơ đẹp.
Năng lực học tiếp phải ở trung tâm
Một sinh viên cần hiểu nhiệm vụ, học kiến thức mới, đánh giá thông tin và trình bày suy nghĩ. Công cụ có thể hỗ trợ nhưng người học vẫn phải nhận ra kết quả hợp lí đến đâu. Vì vậy, sự thành thạo ứng dụng cần được xem cùng kiến thức và khả năng tự thực hiện.
UNESCO coi phán đoán có trách nhiệm và hiểu giới hạn của AI là một phần năng lực người học [1]. Từ nguyên tắc này, tuyển sinh có thể xem xét năng lực mới bằng nhiệm vụ cụ thể, thay vì chỉ hỏi thí sinh có biết dùng AI hay không.
Mỗi phương thức nên bổ sung bằng chứng có ích
ĐHQG-HCM mô tả kết quả V-ACT là một căn cứ đánh giá năng lực học đại học và có thể được kết hợp với những tiêu chí khác theo yêu cầu chương trình [2]. Việc kết hợp cần rõ mục tiêu, không chỉ tăng số giấy tờ thí sinh phải nộp.
Tình huống minh họa: một chương trình cần khả năng thiết kế có thể xem sản phẩm cùng một lượt giải thích ngắn về lựa chọn. Chương trình khác có thể dùng bài thi chuẩn hóa phù hợp và thông tin học tập. Không nhất thiết mọi ngành áp cùng một hồ sơ hoặc cùng một buổi phỏng vấn.
Không để công cụ và chi phí che khuất năng lực
Nếu bổ sung dự án hoặc bài viết, trường cần xem sự khác nhau về cơ hội tiếp cận, chất lượng hướng dẫn và mức hỗ trợ. Một sản phẩm được đầu tư nhiều chưa chắc phản ánh phần thí sinh tự làm. Cách đánh giá phải giúp nhận diện năng lực phù hợp với ngành, đồng thời có quy trình chấm minh bạch.
Tôi đề xuất các cơ sở theo dõi xem tiêu chí đầu vào liên hệ thế nào với quá trình học sau nhập trường, rồi điều chỉnh bằng dữ liệu. Với học sinh, em nên giữ thói quen đọc kĩ, viết rõ, kiểm chứng và giải thích được quyết định của mình. Những năng lực này giúp em chuẩn bị cho V-ACT, HSA, TSA theo mục tiêu riêng, cũng như cho các nhiệm vụ học tập khi vào đại học.
Tài liệu tham khảo
[1] UNESCO (2024). AI competency framework for students. Nguồn
[2] Trung tâm Khảo thí và Đánh giá Chất lượng Đào tạo ĐHQG HCM (2026). Giới thiệu Kỳ thi ĐGNL ĐHQG HCM năm 2026. Nguồn