Sản phẩm cuối cho biết học sinh đã nộp được gì. Tiến trình giúp hiểu em lựa chọn cách làm, nhận phản hồi và sửa sai thế nào. Khi AI tham gia tạo sản phẩm, cần phối hợp hai loại thông tin để việc đánh giá gắn với năng lực của người học.
Chọn dấu vết liên quan trực tiếp đến mục tiêu
Đánh giá tiến trình không có nghĩa yêu cầu học sinh kể lại mọi phút học. Có thể chọn một bản thử ban đầu, một phản hồi quan trọng và một quyết định sửa. Nếu mục tiêu là lập luận, bằng chứng cần cho thấy lí do thay đổi luận điểm hoặc dẫn chứng.
TEQSA gợi ý thu thập bằng chứng về quá trình học và sự phán đoán khi dùng AI trong đánh giá đại học [1]. Hướng vận dụng ở phổ thông cần ngắn gọn hơn và gắn với hoạt động đã được hướng dẫn trong lớp.
Không thưởng điểm chỉ vì hồ sơ dài
Tình huống minh họa: một học sinh nộp mười trang trò chuyện nhưng không giải thích được mình đã chọn góp ý nào. Bạn khác giữ hai phiên bản đoạn văn và chỉ rõ đã sửa quan hệ nguyên nhân vì dẫn chứng chưa đủ. Hồ sơ ngắn hơn vẫn có thể cung cấp bằng chứng rõ hơn.
Nếu chấm theo số trang hoặc số lượt hỏi AI, học sinh có thể dành công sức tạo thêm dấu vết thay vì học. Ngay cả một nhật kí có vẻ mạch lạc cũng có thể do công cụ tạo. Vì vậy, cần đối chiếu với nhiệm vụ trực tiếp, trao đổi ngắn và phần tự thực hiện.
Phản hồi phải giúp ích cho bài tiếp theo
Học tự điều chỉnh bao gồm việc theo dõi và đánh giá chiến lược của bản thân [2]. Khi giáo viên chỉ ra một quyết định cần cải thiện, học sinh có thể thử cách mới ở nhiệm vụ sau. Đây là lí do đánh giá tiến trình cần đi cùng phản hồi cụ thể.
Phụ huynh có thể hỏi con đã sửa điều gì và sẽ làm khác ở lần tới. Nhà trường cần thông báo rõ sản phẩm và tiến trình được chấm theo tiêu chí nào, tránh cộng điểm tùy hứng cho sự chăm chỉ. Sự cố gắng có giá trị phát triển, nhưng bằng chứng đạt mục tiêu môn học vẫn phải được xác định rõ trong từng bài.
Tài liệu tham khảo
[1] Tertiary Education Quality and Standards Agency (2023). Assessment reform for the age of artificial intelligence. Nguồn
[2] Education Endowment Foundation (2025). Metacognition and Self-Regulated Learning Second Edition. Nguồn